Drodzy Rodzice,
ostatnie tragiczne wydarzenia związane z przemocą w środowisku szkolnym budzą w nas smutek, niepokój i wiele pytań o bezpieczeństwo naszych dzieci. Skłaniają również do refleksji nad tym, co jako dorośli możemy zrobić, aby dzieci czuły się bezpieczne – nie tylko fizycznie, ale również emocjonalnie.
Psychologia wskazuje, że jednym z najważniejszych czynników chroniących zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży są bliskie, wspierające relacje z dorosłymi, poczucie akceptacji i przynależności oraz świadomość, że w trudnej sytuacji można zwrócić się o pomoc.
Relacja ważniejsza niż oceny
W codziennym pośpiechu rozmowy z dziećmi często ograniczają się do pytań: „Co było w szkole?”, „Jaką dostałeś ocenę?”, „Odrobiłeś lekcje?”. Tymczasem za szkolnymi obowiązkami kryje się młody człowiek ze swoimi emocjami, obawami, marzeniami i problemami, których nie zawsze potrafi nazwać.
Warto więc częściej zapytać: „Jak się dzisiaj czułeś?”, „Co sprawiło Ci radość?”, „Czy coś Cię martwi?”, „Jak układają się Twoje relacje z kolegami?”.
Dzieci potrzebują nie tylko naszej obecności, ale przede wszystkim uwagi.
Wspólny spacer, rozmowa przed snem czy kilkanaście minut bez telefonu mogą znaczyć więcej niż kolejne pytania o szkolne osiągnięcia. Ważne, aby dziecko wiedziało, że interesujemy się nim niezależnie od jego sukcesów i porażek.
Rozmawiajmy o trudnych wydarzeniach – spokojnie i uważnie
Niepokojące informacje docierają do dzieci przez media, internet i rozmowy rówieśników. Nie unikajmy trudnych tematów, ale dostosowujmy rozmowę do wieku i potrzeb dziecka.
Zapytajmy, co już wie, co myśli i co czuje. Nie bagatelizujmy jego emocji słowami „Nie przesadzaj” czy „Nie ma się czego bać”. Lepiej powiedzieć: „Rozumiem, że możesz się niepokoić. Jestem obok, możemy porozmawiać”.
Unikajmy drastycznych szczegółów, sensacyjnych doniesień i wielokrotnego oglądania niepokojących materiałów. Pokazujmy, że dorośli podejmują działania na rzecz bezpieczeństwa i że w sytuacji zagrożenia zawsze warto zwrócić się o pomoc.
Zauważajmy sygnały, których nie widać na pierwszy rzut oka
Nie każde dziecko powie wprost, że czuje się samotne, odrzucone, przestraszone czy bezradne. Czasami trudności ujawniają się poprzez drażliwość, wycofanie, problemy ze snem, niechęć do szkoły lub nagłą zmianę zachowania.
Zamiast oceniać – spróbujmy zrozumieć. Zamiast od razu pouczać – najpierw wysłuchajmy.
Interesujmy się również relacjami rówieśniczymi dzieci, ich samopoczuciem w klasie i doświadczeniami w internecie. Uczmy, że wszystkie emocje można przeżywać, ale nie każde zachowanie jest dopuszczalne. Rozmawiajmy o empatii, szacunku, odpowiedzialności, sposobach rozwiązywania konfliktów i reagowaniu na krzywdę innych.
Nie czekajmy na kryzys, aby być blisko
Nie każdej tragedii można zapobiec, a przyczyny przemocy i kryzysów psychicznych są złożone. Wiemy jednak, że wspierające relacje, uważność dorosłych i możliwość uzyskania pomocy mają ogromne znaczenie dla dobrostanu psychicznego dzieci.
Dlatego warto każdego dnia znaleźć chwilę na prawdziwe spotkanie z dzieckiem – bez pośpiechu, oceniania i rozpraszaczy.
Zadajmy sobie pytanie: Czy moje dziecko wie, że może przyjść do mnie nie tylko z sukcesem, ale również z porażką, błędem, lękiem czy problemem? Czy czuje, że zostanie wysłuchane?
Nie musimy być idealnymi rodzicami ani mieć odpowiedzi na wszystkie pytania. Ważne, abyśmy byli obecni, dostępni emocjonalnie i gotowi szukać wsparcia, gdy sytuacja tego wymaga.
Bo czasem najważniejsze, co możemy dać dziecku, to nie kolejna rada, wymaganie czy kontrola, lecz nasz czas, uważność i przekonanie: „Jesteś dla mnie ważny. Możesz na mnie liczyć”.
Niech więc po powrocie dziecka ze szkoły pierwsze pytanie nie zawsze brzmi: „Jaką dostałeś ocenę?”, ale czasem po prostu: „Jak się dziś czujesz? Co u Ciebie?”.
A potem naprawdę posłuchajmy.
Zapraszamy również do zakładki: Rodzice > Strefa Wsparcia
mgr Monika Prześlakiewicz
psycholog szkolny
wraz z Zespołem ds. Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej
Gdzie szukać wsparcia?
Jeśli zauważają Państwo u swojego dziecka niepokojące zmiany w zachowaniu, trudności emocjonalne lub sygnały świadczące o kryzysie, warto poszukać profesjonalnego wsparcia. Pomoc można uzyskać u psychologa lub pedagoga szkolnego, w poradni psychologiczno-pedagogicznej, a także w placówkach oferujących specjalistyczną pomoc psychologiczną i psychiatryczną dzieciom i młodzieży.
Warto również pamiętać o bezpłatnych telefonach wsparcia:
116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (całodobowo).
800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka (całodobowo).
800 100 100 – telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci (w godzinach dyżurów, godziny dostępne na stronie: www.800100100.pl).
Nie trzeba czekać na poważny kryzys, aby poprosić o pomoc. Czasem jedna rozmowa jest pierwszym krokiem do zrozumienia trudności dziecka i znalezienia odpowiedniego wsparcia.